PGS. TS. Nguyễn Mạnh Thiều, Phó Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu khai mạc Diễn dàn

Diễn đàn có sự tham dự của các nhà khoa học, chuyên gia kinh tế, đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp cùng đông đảo giảng viên, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính, kinh tế. Đây là diễn đàn khoa học thường niên nhằm đánh giá diễn biến thị trường, giá cả trong 6 tháng đầu năm; dự báo xu hướng những tháng cuối năm; đồng thời đề xuất các giải pháp điều hành giá, kiểm soát lạm phát, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao gắn với ổn định kinh tế vĩ mô theo định hướng của Đảng, Quốc hội và Chính phủ.

Kinh tế Việt Nam duy trì đà tăng trưởng tích cực nhưng đối mặt nhiều thách thức

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, PGS. TS. Nguyễn Mạnh Thiều, Phó Giám đốc Học viện Tài chính, cho biết bối cảnh kinh tế thế giới nửa đầu năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp khi xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, kéo theo biến động mạnh về giá hàng hóa và chi phí vận tải quốc tế. Nhiều tổ chức quốc tế như IMF, WB, OECD, Liên Hợp Quốc và Fitch Ratings đã đồng loạt điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn khoảng 2,4% - 3,1%.

Trong bối cảnh đó, nền kinh tế Việt Nam vẫn ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Theo báo cáo của Viện Kinh tế - Tài chính (Học viện tài chính), GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18%, cao hơn mức 7,63% cùng kỳ năm 2025; riêng quý II tăng 8,39%, là mức tăng cao nhất của quý II kể từ năm 2011. Tiêu dùng cuối cùng tăng 8,15%, tích lũy tài sản tăng 15,2%, kim ngạch xuất khẩu tăng 21,04%, nhập khẩu tăng 33,43%, trong khi tỷ giá và lạm phát cơ bản tiếp tục được kiểm soát.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng đầu năm tăng 4,38%, cao hơn cùng kỳ năm trước nhưng vẫn trong phạm vi điều hành của Chính phủ. Đáng chú ý, CPI tháng 6 giảm 0,39% so với tháng trước nhờ giá xăng dầu giảm theo diễn biến của thị trường thế giới.

Theo PGS. TS. Nguyễn Mạnh Thiều, những kết quả trên tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao. Tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2026 sẽ đặt ra yêu cầu rất lớn đối với việc mở rộng tổng cầu, thúc đẩy đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu, đồng thời gia tăng áp lực đối với chính sách tài khóa, tiền tệ cũng như công tác điều hành giá.

Nhiều kịch bản lạm phát được các chuyên gia phân tích

Trình bày báo cáo tại Diễn đàn, Viện Kinh tế - Tài chính (Học viện Tài chính) nhận định áp lực lạm phát trong nửa cuối năm sẽ gia tăng khi Chính phủ tiếp tục thúc đẩy đầu tư công, mở rộng tín dụng nhằm hỗ trợ tăng trưởng; đồng thời triển khai lộ trình tính đúng, tính đủ giá các dịch vụ công như y tế, giáo dục và thực hiện điều chỉnh tiền lương từ ngày 01/7/2026.

Tuy nhiên, Viện Kinh tế- tài chính cũng đưa ra kịch bản tích cực khi căng thẳng địa chính trị tiếp tục hạ nhiệt và giá dầu thô duy trì trong khoảng 60–70 USD/thùng. Theo đó, CPI bình quân cả năm 2026 có thể dao động từ 4,3% đến 4,5%, vẫn nằm trong mục tiêu kiểm soát lạm phát mà Quốc hội đề ra.

Đưa ra góc nhìn nghiên cứu, ông Phạm Minh Thụy, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Nghiên cứu Kinh tế - Tài chính, Viện Kinh tế - Tài chính, dự báo CPI năm 2026 có thể dao động trong khoảng 4,2% - 4,8%. Theo ông, khoảng dự báo tương đối rộng phản ánh những biến số khó lường của kinh tế thế giới, đặc biệt là diễn biến giá dầu, tỷ giá, chính sách thương mại quốc tế và lộ trình điều chỉnh giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý.

Ở góc độ chuyên gia độc lập, PGS. TS. Ngô Trí Long, Chuyên gia kinh tế, Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, cho rằng mặt bằng giá trong những tháng cuối năm sẽ tiếp tục chịu tác động của nhiều yếu tố như biến động địa chính trị, giá năng lượng, tỷ giá và việc điều chỉnh giá các dịch vụ thiết yếu.

Theo PGS. TS. Ngô Trí Long, có thể xây dựng ba kịch bản lạm phát cho năm 2026. Trong đó, kịch bản cơ sở là CPI bình quân tăng khoảng 4,4% - 4,7%; trong trường hợp bất lợi, khi giá năng lượng, tỷ giá và giá dịch vụ công đồng thời tăng mạnh, CPI có thể lên tới 4,8% - 5,2%, tạo áp lực lớn đối với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong khi đó, TS. Nguyễn Đức Độ, nguyên Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Học viện Tài chính) đánh giá mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4,5% vẫn hoàn toàn khả thi nếu nhiều điều kiện thuận lợi được duy trì đồng thời, bao gồm: giá dầu thế giới tiếp tục xu hướng giảm; chính sách giảm thuế đối với xăng dầu được kéo dài đến hết năm; chưa điều chỉnh giá điện, giá dịch vụ y tế và giáo dục; đồng thời Ngân hàng Nhà nước tiếp tục giữ ổn định tỷ giá.

Về dự báo, TS. Cấn Văn Lực – Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV & Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ Quốc gia, cho rằng CPI bình quân năm 2026 có thể dao động trong khoảng 4,3% – 4,6%, vẫn nằm trong mục tiêu kiểm soát lạm phát của Quốc hội. Trong cơ cấu tác động đến CPI, nhóm hàng hóa thiết yếu và nhóm hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý tiếp tục là các yếu tố ảnh hưởng lớn nhất tới mặt bằng giá.

Để bảo đảm mục tiêu vừa thúc đẩy tăng trưởng vừa kiểm soát lạm phát, TS. Cấn Văn Lực kiến nghị tiếp tục ổn định giá các mặt hàng thiết yếu, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và chính sách giá; điều hành linh hoạt tỷ giá, lãi suất và tín dụng; đẩy mạnh giải ngân đầu tư công; đồng thời hoàn thiện cơ sở dữ liệu về giá cả, lạm phát và từng bước nghiên cứu áp dụng cơ chế lạm phát mục tiêu phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

TS. Cấn Văn Lực – Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV & Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ Quốc gia trình bày tham luận

Áp lực điều hành giá trong những tháng cuối năm

Phân tích về các yếu tố tác động đến mặt bằng giá, ThS. Tạ Thị Thu Việt, Phó Trưởng ban Thống kê Dịch vụ và Giá, Cục Thống kê, cho biết áp lực lạm phát cuối năm đến từ cả yếu tố quốc tế và trong nước.

Theo bà, trên thế giới, những biến động địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại, chi phí logistics và tỷ giá tiếp tục ảnh hưởng đến giá hàng hóa nhập khẩu. Trong nước, nhu cầu điện năng, nhiên liệu, nguyên vật liệu phục vụ tăng trưởng kinh tế, tiến độ giải ngân đầu tư công cùng lộ trình điều chỉnh giá các dịch vụ công theo cơ chế thị trường sẽ tạo thêm sức ép lên CPI.

Đáng chú ý, theo tính toán của ThS. Tạ Thị Thu Việt, để CPI bình quân cả năm chỉ tăng khoảng 4,5%, mức tăng CPI bình quân của từng tháng trong 6 tháng cuối năm chỉ nên ở khoảng 0,2%. Điều này cho thấy dư địa điều hành giá không còn nhiều và mọi quyết định điều chỉnh giá đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Kiến nghị nhiều giải pháp điều hành đồng bộ

Tại phiên thảo luận, các chuyên gia thống nhất rằng việc kiểm soát lạm phát trong bối cảnh thúc đẩy tăng trưởng cao đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và công tác điều hành giá.

Các chuyên gia kinh tế chia sẻ tại Diễn đàn

Các ý kiến đề xuất cơ quan quản lý cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá dầu, nguyên vật liệu trên thị trường quốc tế để chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó; rà soát lộ trình điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý theo hướng tránh điều chỉnh đồng loạt trong cùng một thời điểm; bảo đảm cân đối cung – cầu các mặt hàng thiết yếu; kiểm soát chi phí logistics; tăng cường đấu tranh chống đầu cơ, găm hàng và đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác phân tích, dự báo và điều hành giá.

Phát huy vai trò là cơ sở đào tạo, nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực tài chính – kinh tế, Học viện Tài chính tiếp tục khẳng định vị thế là cầu nối giữa giới nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp thông qua các diễn đàn khoa học có chất lượng. Những kết quả nghiên cứu, phân tích và khuyến nghị chính sách được trao đổi tại Diễn đàn sẽ góp phần cung cấp cơ sở khoa học quan trọng phục vụ công tác điều hành giá, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao của Việt Nam trong năm 2026.